PDCA-cyclus

Naast het werken in PLG’s bieden we je structuur bij het vormgeven van je leerproces en het bereiken van je leerdoelen door je te leren werken volgens een format: de PDCA-cyclus.

Hieronder vind je als voorbeeld twee uitwerkingen van zo’n PDCA-cyclus, eentje gericht op klassenmanagement en eentje gericht op het ontwikkelen van online onderwijs.

De PDCA-cyclus bestaat uit vier fasen die je steeds kunt doorlopen om richting te geven aan je ontwikkeling.

  1. Plan: Bedenk: wat zijn je leerdoelen of leervragen? Welke theoretische handvatten heb je tot je beschikking en welke gebruik je in de klas hiervoor? Hoe vertaal je de theorie naar concreet gedrag?
  2. Do: observaties in de les of uitvoering van één of meerdere lessen volgens planning;  verzamelen van feedback.
  3. Check: Analyseren van de les(sen), wat heb je gezien of gedaan, welke feedback heb je, welke feedback krijg je, hoe verhoudt de feedback zich tot je leerdoelen en de theoretische handvatten?
  4. Act: Wat neem je hier uit mee, wat ga je de volgende keer concreet doen?

Door deze PDCA-cyclus te doorlopen, eerst in de lessen die je observeert en daarna in de lessen die je zelf geeft, ontwikkel je je gericht tot een start-bekwaam docent.

Let op: vergeet niet in je verslaglegging van de PDCA-cyclus ook bewijsmateriaal toe te voegen: de feedback die je hebt ontvangen, lesvoorbereidingen, materialen die je hebt gemaakt, etc.

Hieronder zie je heel globaal twee voorbeelden van hoe je de PDCA-cyclus kunt doorlopen.

Voorbeeld: op basis van observaties

Leervraag: hoe creeer je een goed leerklimaat? (PLAN)

Theorie: de 5 rollen van de leraar geeft bijvoorbeeld aan: voer persoonlijke gesprekken (PLAN)

Maak een observatieformulier waarin dit specifieke gedrag zoals beschreven in de 5 rollen terug komt (PLAN)

Observeer lessen met behulp van dit observatieformulier (DO)

Evalueer je observaties (CHECK)

Bepaal voor jezelf wat je meeneemt op basis van je observaties (ACT)

Voorbeeld: op basis van eigen lessen

Leerdoel: ik wil de leerlingen de eerste 10 minuten van de les stil aan het werk houden (PLAN)

Theorie: Lessen in Orde van Peter Teitler schrijft onder meer voor: reageer direct en gebruik een escalatieladder (PLAN)

Uitvoeren: probeer deze technieken uit in de les en verzamel hierover feedback van leerlingen en begeleider (DO)

Evalueer je lessen waarbij je de feedback gebruikt (CHECK)

Bepaal voor jezelf wat je in de volgende lessen op basis hiervan gaat doen (ACT)

Effectief de PDCA-cyclus doorlopen

Tijdens de bijeenkomsten in de Professionele Leergemeenschap (PLG) bespreek je hoe je vormt kunt geven aan je ontwikkeling met behulp van de PDCA-cyclus. Je bespreekt dan ook voorbeelden.

Let op: het doel is dat je in staat bent om jezelf te ontwikkelen op basis van de PDCA-cyclus, het doel is niet dat je er een verslag over kunt schrijven. Het is belangrijk om dit onderscheid steeds goed voor ogen te houden, ook voor docentenopleiders. Toch krijg je regelmatig de opdracht een verslag op papier te zetten. Dit doe je enerzijds om feedback te krijgen op het effectief doorlopen van de PDCA-cyclus; anderzijds kun je zo aantonen dat je in staat bent om jezelf te ontwikkelen met behulp van de PDCA-cyclus en daarmee te voldoen aan de doelen van de stage.

Een cyclus beslaat in het begin van de stage slechts 1 of 2 lessen. Later in de stage zijn dat meerdere lessen, waarbij je steeds hetzelfde leerdoel voor ogen hebt. Plan blijft dus hetzelfde, Do, Check en Act doorloop je meerdere malen door het toe te passen in meerdere lessen.

Hieronder vind je enkele vragen die kunnen helpen om de PDCA-cyclus effectief te doorlopen, waardoor je optimale groei als docent kan bereiken:

  • In hoeverre focus je je op een specifieke leervraag, of een leerdoel?
  • In hoeverre maak je gebruik van theoretische handvatten? En heb je die concreet gemaakt en vertaald naar concreet gedrag voor jezelf?
  • In hoeverre heb je geoefend met wat je wilt doen tijdens de les, bijvoorbeeld in een miniles?
  • In hoeverre heb je ‘afgekeken’ van andere docenten, bijvoorbeeld tijdens lesobservaties, in gesprekken?
  • Heb je een duidelijk plan gemaakt voor uitvoer en evaluatie?
    • Wat ga je precies doen? Waar ga je op letten?
    • Hoe krijg je feedback van je leerlingen gedurende de les?
    • Hoe krijg je feedback van je vakcoach, mede-studenten, instituutbegeleider, PLG-begeleider en vakdidactici over het doorlopen van de PDCA-cyclus en je ontwikkeling als docent?
  • Heb je die feedback ook werkelijk verzameld tijdens en na de uitvoer van je les?
  • Kijk je goed naar het leren van de leerlingen?
  • Maak je een gerichte evaluatie / reflectie?
  • Maak je gebruik van de feedback die je hebt ontvangen?
  • Houd je de focus op de oorspronkelijke leervraag/leerdoel?
  • Kijk je goed naar of je de theoretische handvatten hebt ingezet?
  • Benoem je voor jezelf concrete vervolgacties, gebaseerd op je analyse?

Tijdens de PLG-bijeenkomsten wordt er veel aandacht besteed aan het doorlopen van de PDCA-cyclus. Je deelt je ervaringen met je medestudenten, je krijgt feedback op je ontwikkeling. Ook via individuele gesprekken krijg je feedback op je ontwikkeling.

Hieronder vind je het beoordelingsformulier dat wordt gebruikt bij Stage Basis.